1. TEMA: SÖZÜN İNCELİĞİ (51 – 63. SAYFALAR DERS REHBERİ)

TEMEL KAVRAMLAR VE TDK SÖZLÜK KARŞILIKLARI

  1. Betimleme / Tasvir (Sayfa 52, Atölye):
    • 1. Anlam (TDK): Tasarlama, bir nesnenin, durumun veya varlığın kendine özgü niteliklerini söz veya yazı ile zihinde canlandıracak şekilde anlatma, tasvir.
    • 2. Anlam (TDK): Görsel veya zihinsel izlenimlerin kelimelerle resmedilmesi süreci.
  2. Mülakat / Görüşme (Sayfa 56 / 61, Tür Bilgisi):
    • 1. Anlam (TDK): Bir konuda bir kimseyle karşılıklı konuşma, görüşme.
    • 2. Anlam (TDK/Edebiyat): Alanında uzman veya tanınmış kişilerle belirli bir konuda yapılan, soru-cevap şeklindeki gazete ve dergi yazısı.
  3. Yol Açmak (Sayfa 59, Söz Varlığı):
    • 1. Anlam (TDK): Bir olayın sebebi olmak.
    • 2. Anlam (TDK/Mecaz): Davranışlarıyla veya eserleriyle başkalarına örnek olmak, önderlik/öncülük etmek. (Metindeki anlamı)
  4. Klasik (Sayfa 59, Söz Varlığı):
    • 1. Anlam (TDK): Üzerinden çok zaman geçtiği hâlde değerini yitirmeyen, türünde örnek olarak görülen eser. (Metindeki anlamı)
    • 2. Anlam (TDK): Sanatta kuralcı, alışılmış kalıplara uyan.
  5. Süreklilik (Sayfa 59, Metin Tahlili):
    • 1. Anlam (TDK): Kesintisiz olma, kesintisiz devam etme durumu, devamlılık.
    • 2. Anlam (TDK): Geçmişle gelecek arasındaki kültürel ve düşünsel bağın kopmadan sürmesi.
  6. Altı Şapkalı Düşünme Tekniği (Sayfa 63, Atölye):
    • 1. Anlam (TDK): Bir konunun nesnel, duygusal, eleştirel, iyimser, yaratıcı ve düzenleyici olmak üzere altı farklı açıdan ele alınmasını sağlayan akıl yürütme yöntemi.

SAYFA SAYFA DERS İŞLENİŞİ VE BİREBİR SORU-CEVAPLAR

SAYFA 51: EDEBİYAT ATÖLYESİ: YAZMA — YAZMA ÖNCESİ

Sayfa İçeriği ve Metin Bilgisi: Resimle şiirin ortaklığından doğan tablo altına şiir yazma geleneği (Recaizade Mahmut Ekrem, Cenap Şahabettin, Tevfik Fikret) açıklanmakta ve 3 adet görsel sunulmaktadır.

Sorular:

  • Kendinizi bir şair olarak düşününüz ve aşağıdaki görsellerin yanına dize ya da dizeler yazınız. Dizelerinizi oluştururken imge, sembol, çağrışımlardan ve betimleyici ifadelerden yararlanmayı unutmayınız.
    • Cevap:
      • 1. Görsel (Sonbahar Ormanı / Sarı Yapraklar):

         “Sararan yapraklar düşer toprağa tek tek, Hüzünlü bir rüzgâr eser, kış geldi gelecek…”

      • 2. Görsel (Papatyalar ve Mavi Kelebek):

         “Baharın müjdesi mavi kelebek kanadında, Kırlarda papatyalar güler güneşin altında…”

      • 3. Görsel (Dağ Gölünde Ahşap Kayıklar):

         “Sakin suların kucağında bağlı kayıklar, Dağların gölgesinde huzuru fısıldar zaman…”

SAYFA 52: EDEBİYAT ATÖLYESİ: YAZMA SIRASI (“DUYGULARIMI BETİMLİYORUM”)

Sayfa İçeriği ve Metin Bilgisi: “San’at” adlı şiirin dörtlüklerini betimleyici paragraflara dönüştürme görevinin ilk aşaması ve yönergeleri yer almaktadır.

Sorular:

  • 1. “San’at” şiirinin 1 ve 2. dörtlüklerini düzyazıya (betimleyici paragraflara) dönüştürünüz.
    • Cevap:
      • 1. Dörtlük Betimleme Paragrafı: Bizim adım attığımız Anadolu topraklarında binbir rengin, çiçeğin ve doğa harikasının gizlendiği bakir bir dünya saklıdır. Sen kendi sınırları çizilmiş yapay bahçende tek bir çiçeğin açışına hayran kalırken; biz, yalçın dağların rüzgârıyla büyümüş özgür ruhlarız. Bizi kolumuzdan tutup şehirlerin dar ve kalabalık caddelerine çekmek istersen, dağ patikalarında kayalara basmaya alışkın ayaklarımız bu pürüzsüz asfaltlarda incinir, adımlarımız kilitlenir.
      • 2. Dörtlük Betimleme Paragrafı: Sen kırk asırlık tarihi olan loş bir mabedin kubbesine bakıp taşların arasına işlenmiş incecik bir mozaik tanesi aramak için saatlerce gezebilirsin. Oysa bizim gözümüz beyaz bir duvarda dökülmüş, ama üstüne usta bir hattat eliyle akseden kıvrımlı bir sülüs yazı gördüğünde ruhumuz sarılır. Bir caminin mihrabındaki tek bir yeşil çini parçası bile bize medeniyetimizin tüm estetik heyecanını yaşatmaya yeter.

SAYFA 53: YAZMA SIRASI (DEVAMI)

Sayfa İçeriği ve Metin Bilgisi: “San’at” şiirinin 3, 4, 5 ve 6. dörtlüklerinin düzyazıya çevrilme çalışması yer almaktadır.

Sorular:

  • 1. “San’at” şiirinin 3, 4, 5 ve 6. dörtlüklerini düzyazıya (betimleyici paragraflara) dönüştürünüz. (Devamı)
    • Cevap:
      • 3. Dörtlük Betimleme Paragrafı: Spot ışıklarıyla aydınlatılmış süslü bir sahnede, tüller içindeki balerinin kelebek gibi süzülüşü senin içini ürpertebilir. Bizim kalbimizi yerinden sökecek gibi çarptıran ise, köy meydanında tozu dumana katarak toprağa sertçe diz vuran dağ gibi heybetli bir efenin samimi duruşudur.
      • 4. Dörtlük Betimleme Paragrafı: Yabancı bir orkestranın fırtınayı andıran yükselişleri senin sinirlerine heyecanlı bir ürperiş getirebilir. Oysa bizim dünyamızda en derin musiki; Anadolu’da nasırlı elleriyle yaşam mücadelesi veren, bağrı yanık insanların ciğerinden kopan acıklı ve içten nefeslerdir.
      • 5. Dörtlük Betimleme Paragrafı: Sen yabancı bir şehrin meydanında mermerden oyulmuş bir kadın heykelini uzun uzun estetik bir gözle süzebilirsin. Oysa bizim ruhumuzun erdiği en büyük doyum, tarlasında alnının teriyle toprağı işleyen, nasırlı elleriyle helal rızık kazanan bir Anadolu insanının bükülen belini görmektir.
      • 6. Dörtlük Betimleme Paragrafı: Karşımızda bakir ve keşfedilmeyi bekleyen bir destan gibi uzanan koca bir Anadolu dururken başka bir sanat anlayışı aramayız. Biz bu toprağın kendi bağrından çıkan türküleri bağırarak yürürken, sen yabancı sevdaların peşinden git! Arkadaş, sana uğurlar olsun; bizim yolumuz burada ayrılıyor.

SAYFA 54: BETİMLEME KARŞILAŞTIRMA VE TABLO ETKİNLİĞİ

Sayfa İçeriği ve Metin Bilgisi: Şiir ile düzyazı dönüştürmelerinin anlatım bakımından karşılaştırıldığı soru, imge/çağrışım tablosu ve metin kaleme alma alanı yer almaktadır.

Sorular:

  • 2. Dörtlüklerin düzyazıya çevrilmiş şekilleri ile San’at adlı şiirin dörtlüklerini anlatım özellikleri bakımından karşılaştırınız. Ulaştığınız sonuçları söyleyiniz.
    • Cevap: Karşılaştırma Sonuçları:
      • Ahenk ve Ritim: Şiirde hece ölçüsü, kafiye ve rediflerle sağlanan ritmik ve melodik bir söyleyiş varken; düzyazıda cümle bilgisi kurallarına dayanan mantıksal bir akış vardır.
      • İmge ve Söyleyiş: Şiirde mecazlar, imgeler ve örtük iletiler ön plandayken; düzyazı parçalarında betimleyici sıfatlar ve daha açık bir anlatım tercih edilmiştir.
      • Duygu Etkisi: Şiir okuyucuda doğrudan coşku ve estetik haz uyandırırken; düzyazı dönüştürmesi şiirdeki duyguları mantıksal bir çerçevede açıklayarak zihinde canlandırmaktadır.
  • 3. Yazılı ürününüzün etkileyiciliğini artırmak için anlama zenginlik katacak imge, çağrışım, açık ve örtük iletiler, bağlama uygun sözcük türlerini kullanmayı unutmayınız. Betimleyici yazınızı kaleme alırken değineceğiniz duygu, düşünce ve değerleri aşağıdaki tabloya yazınız.
    • Cevap:
      • 1. Dörtlük: Duygu ve Düşünceler: Yerli coğrafyanın zenginliğine duyulan gurur, özgürlük arzusu. Değerler: Vatanseverlik, özgürlük.
      • 2. Dörtlük: Duygu ve Düşünceler: Milli mimari ve hat sanatına duyulan estetik coşku. Değerler: Estetik, kültürel mirasa saygı.
      • 3. Dörtlük: Duygu ve Düşünceler: Halk oyunlarının ve zeybeğin samimiyeti karşısında duyulan heyecan. Değerler: Milli kimlik, mertlik.
      • 4. Dörtlük: Duygu ve Düşünceler: Anadolu insanının çilesini sahiplenme, içtenlik. Değerler: Merhamet, dayanışma, empati.
      • 5. Dörtlük: Duygu ve Düşünceler: Emek çeken köylünün yüceliği, doğallık. Değerler: Çalışkanlık, insana saygı.
      • 6. Dörtlük: Duygu ve Düşünceler: Memleketçi sanat anlayışında kararlılık, ayrışma bilinci. Değerler: Vatanseverlik, milli bilinç.
  • 4. Şimdi sıra geldi okul derginizde okuru etkileyeceğiniz betimlemeleri yazmaya. Betimlemenin sözcüklerle resim yapmaya benzediğini unutmayınız.
    • Cevap:

      ANADOLU’NUN TUVALİNDE SÖZÜN İZCİLERİ Gezindiğimiz bu caddeler, taş binaların soğuk gölgesiyle örtülü. Oysa arkamızı dönüp başımızı dağlara çevirdiğimizde, göz alıcı bir yeşillik ve binbir rengin harmanlandığı kekik kokulu bir Anadolu selamlar bizi. Biz düzgün kaldırımlarda yürürken incinen, yüksek tepelerin kayalıklarında özgürce koşmaya alışmış ayakların sahipleriyiz. Bir caminin avlusundan içeri girdiğimizde, duvardaki zamana direnen bir sülüs yazının kıvrımında veya solmuş bir yeşil çini parçasında atalarımızın parmak izlerini ararız. Şehirlerin gösterişli sahnelerindeki ışıklar bizi etkilemez; bizim yüreğimizi titreten, köy meydanında davulun ritmiyle toprağa heybetle diz vuran zeybeğin tozlu çizmeleridir. Yanık bir kaval sesinde Anadolu’nun asırlık çilesini dinler, nasırlı elleriyle tarlasını süren köylünün vakur duruşunda en büyük estetik zevki buluruz. Karşımızda yazılmamış bir destan gibi duran bu cennet vatan varken, biz kendi türkülerimizi söyleyerek yürümeye devam edeceğiz.

SAYFA 55: YAZMA SONRASI

Sayfa İçeriği ve Metin Bilgisi: Sınıf içi paylaşım, öz değerlendirme, akran değerlendirme ve yayımlama aşamaları yer almaktadır.

Sorular:

  • 1. Betimleyici yazılı ürününüzü sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız.
    • Cevap: Sınıfta okunan betimleme metni:

      “Bizim adım attığımız Anadolu topraklarında binbir rengin ve kokunun harmanlandığı bakir bir doğa saklıdır. Sen kendi yapay bahçendeki tek bir çiçeğe hayran kalırken; biz, dağların rüzgârıyla büyümüş özgür ruhlarız. Bir caminin duvarda duran kıvrımlı sülüs yazısı veya bir parça yeşil çini bize medeniyetimizin tüm sıcaklığını yaşatır. Tiyatro sahnelerindeki tüllü balerinler değil, köy meydanında toprağa sertçe diz vuran dağ gibi heybetli zeybekler bizim kalbimizi kımıldatır. Karşımızda keşfedilmeyi bekleyen yazılmamış bir destan gibi Anadolu dururken, biz kendi türkülerimizle yolumuza devam ediyoruz.”

  • 2. Kitabınızın 302. sayfasında yer alan öz değerlendirme formunu kullanarak yazılı ürününüzü değerlendiriniz.
    • Cevap:
      • Yazıma bir plan doğrultusunda başladım: Evet [X]
      • Seçtiğim konuda betimleyici ögelere ve sıfatlara yer verdim: Evet [X]
      • Duygu ve düşüncelerimi imge ve benzetmelerle zenginleştirdim: Evet [X]
      • Yazım ve noktalama kurallarına uyarak metnimi tamamladım: Evet [X]
  • 3. Kitabınızın 310. sayfasında yer alan akran değerlendirme formunu kullanarak arkadaşınızın yazılı ürününü değerlendiriniz.
    • Cevap:
      • Çalışmanın Adı: Anadolu’nun Tuvalinde Sözün İzcileri
      • Bu çalışmanın en iyi yanı: Görsel ögelerin ve duygu dünyasının canlı sıfatlarla adeta resim çizer gibi anlatılmış olması.
      • Beğendiğim 3 yön: 1. Zeybek oyunu ve hat sanatı betimlemeleri çok canlı. 2. Paragraf geçişleri akıcı. 3. Kelime kadrosu zengin.
      • Geliştirilmesi gereken yönü: Birkaç cümlede virgül kullanımı azaltılarak cümle yapısı sadeleştirilebilir.
  • 4. Öğretmeninizin değerlendirme sonuçlarını inceleyiniz.
    • Cevap: Öğretmen değerlendirmesinde metnin temaya uygunluğu, imge kullanımı ve duygusal derinliği yüksek puan almış; dil bilgisi kurallarına uyum onaylanmıştır.
  • 5. Öğretmeninizden ve arkadaşlarınızdan aldığınız dönütleri öz değerlendirmenizle karşılaştırarak yazılı ürününüzü düzenleyiniz ve kişisel ağ günlüğünüzde (blog) yayımlayınız.
    • Cevap: Dönütler doğrultusunda uzun cümleler ikiye bölünerek akıcılık artırılmış ve düzenlenen metin www.edebiyatgunlugum.com/anadolunun-tuvali adresli kişisel ağ günlüğünde yayımlanmıştır.

SAYFA 56: DİNLEME/İZLEME: MÜLAKAT — KONUYA BAŞLARKEN

Sayfa İçeriği ve Metin Bilgisi: Memduh Şevket Esendal (M.Ş.E.) ile yapılan “M.Ş.E. İle İki Saat” (O. Fehmi Özçelik) mülakat parçası sunulmaktadır.

Sorular:

  • 1. İnsanlar, duygu ve düşüncelerini farklı şekillerde dile getirebilir. Bu dile getiriş; beden diliyle, konuşarak ya da yazarak olabilir. Sizce duygu ve düşüncelerimizi konuşarak mı yoksa yazarak mı daha etkili bir şekilde ifade edebiliriz? Düşüncelerinizi gerekçeleriyle söyleyiniz.
    • Cevap: Konuşmak, ses tonu ve beden diliyle anlık bir sıcaklık sağlasa da duygu ve düşünceleri yazarak ifade etmek daha etkilidir. Çünkü yazarken zihin kelimeleri özenle seçer, mantık süzgecinden geçirir ve kalıcı kılar. Söz uçup giderken yazı, düşüncenin en olgun ve estetik biçimini geleceğe taşır.
  • 2. Aşağıda Memduh Şevket Esendal ile yapılan bir mülakattan bölümler verilmiştir. Bu bölümlerden hareketle yüz yüze gerçekleştirilen iletişimi diğer iletişim yollarından farklı kılan yönleri söyleyiniz.
    • Cevap: Yüz yüze gerçekleştirilen mülakatta konuşmacının çalışma odasındaki samimi atmosfer (sobadaki ateş, masadaki müsveddeler, duvarda asılı resimler), yüzündeki rahat ifade, anlık jest ve mimikler iletişime canlılık katar. Okuyucu sadece sorulan cevapları değil, konuşan kişinin ruh halini ve yaşam ortamını da hissetme imkânı bulur.

SAYFA 57: DİNLEME/İZLEME ÖNCESİ

Sayfa İçeriği ve Metin Bilgisi: Selim İleri (1949-2025) biyografisi, karekodlu kontrol listesi ve tahmin alanı yer almaktadır.

Sorular:

  • 1. Yandaki karekodda yer alan dinleme/izleme kontrol listesinin çıktısını alınız ve kontrol listesini inceleyiniz.
    • Cevap:
      • Dinleme öncesinde mülakatın amacını belirledim: [X]
      • Dinleme sırasında önemli yerleri not aldım: [X]
      • Konuşmacının vurgu ve tonlamalarına dikkat ettim: [X]
  • 2. a) Verilen biyografiyi okuyunuz. Selim İleri (1949-2025)
    • Cevap: Biyografi okunmuştur. Selim İleri’nin 19 yaşında ilk hikâyesini yayımladığı, roman, hikâye ve anı türlerinde üretken bir yazar olduğu ve Türk edebiyatında romancı kimliğiyle öne çıktığı görülmüştür.
  • 2. b) Mülakat hakkındaki çıkarımlarınızdan ve okuduğunuz biyografiden hareketle dinleyeceğiniz/izleyeceğiniz mülakatın içeriği hakkındaki tahminlerinizi yazınız.
    • Cevap: Mülakatın İçeriği Hakkındaki Tahminim: Selim İleri’nin yazarlık yolculuğu, ilk eserlerini yazarken beslendiği usta yazarlar, edebiyat geleneğine bakışı ve eserlerini oluştururken aşık olduğu sanat dalları hakkında konuşulacağını tahmin ediyorum.
  • 2. c) Dinleme/izleme sonrasında mülakatın içeriği hakkındaki bölümü doldurunuz. Tahminlerinizin mülakatın içeriğiyle örtüşen yönlerini söyleyiniz.
    • Cevap: Mülakatın İçeriği (Gerçekleşen): Selim İleri’nin Peyami Safa, Halit Ziya ve Attilâ İlhan gibi ustalardan nasıl etkilendiği, roman kurgularken resim ve müzikten nasıl yararlandığı ve geleneksel sürekliliğe verdiği önem anlatılmıştır. Tahminimiz birebir örtüşmüştür.
  • 3. Mülakatın içeriği hakkında yaptığınız tahminlerden hareketle mülakatı dinleme/izleme amacınızın ne olabileceğini belirleyip yazınız.
    • Cevap: Türk edebiyatının usta bir romancısının yazarlık tecrübelerini öğrenmek, edebî eserlerin perde arkasındaki mutfağını kavramak ve mülakat türünün dil ve anlatım özelliklerini incelemektir.

SAYFA 58: DİNLEME/İZLEME SIRASI (“SELİM İLERİ’YLE MÜLAKAT”)

Sayfa İçeriği ve Metin Bilgisi: “Selim İleri’yle Mülakat” dinleme metnine ait tahlil soruları yer almaktadır.

Sorular:

  • a) Selim İleri’nin eserlerinde ön plana çıkan iki unsuru yazınız.
    • Cevap: İnsan ilişkilerindeki derin yalnızlık/içsel arayışlar ve geleneksel roman kalıplarının dışına çıkan özgün biçim/kurgu.
  • b) Selim İleri’de yazma isteği uyandıran eserin adını yazınız.
    • Cevap: Peyami Safa’nın Dokuzuncu Hariciye Koğuşu adlı romanı.
  • c) Yazarlık yolculuğında Selim İleri’ye yol gösteren sanatçıları yazınız.
    • Cevap: Halit Ziya Uşaklıgil, Peyami Safa, Attilâ İlhan, Salah Birsel ve Balzac.
  • ç) Yayımlanan ilk hikâye kitabının adı nedir? Yazınız.
    • Cevap: Cumartesi Yalnızlığı / Güz Notları.
  • d) Yazar hangi türlerde eser vermiştir? Yazınız.
    • Cevap: Roman, hikâye, deneme, anı, gezi yazısı, senaryo ve tiyatro.
  • e) Selim İleri’nin Destan Gönüller adlı romanında hangi sanatçının etkisi görülmektedir? Yazınız.
    • Cevap: Halit Ziya Uşaklıgil ve Peyami Safa.
  • f) Eserlerini yazarken güzel sanatların hangi dallarından yararlanmaktadır? Yazınız.
    • Cevap: Resim sanatı, sinema ve klasik müzik.
  • g) Yazılarını nasıl yazmaktadır? Yazınız.
    • Cevap: Zihninde önceden kaba bir plan oluşturup karakterleri kurgulayarak, ardından el yazısıyla veya daktilo başında titizlikle kaleme almaktadır.
  • ğ) Eserlerini yazarken ne tür sıkıntılar yaşamaktadır? Yazınız.
    • Cevap: Tam aradığı doğru sözcüğü bulamama sancısı, kurgudaki tıkanmalar ve kahramanın dünyasını eksik yansıtma endişesi.

SAYFA 59: DİNLEME/İZLEME SONRASI (SÖZ VARLIĞIMIZ VE METNİMİZİ ANLAYALIM)

Sayfa İçeriği ve Metin Bilgisi: Sayfa başında dinleme sırasının son sorusu (h maddesi), devamında Söz Varlığımız kelime eşleştirme tablosu ve ilk metin tahlili soruları yer almaktadır.

Sorular:

  • h) Yazılarını ne zaman ve nerede yazmaktadır? Yazınız.
    • Cevap: Genellikle gecenin sessiz saatlerinde, kendi evindeki çalışma masasında ve yalnızken yazmaktadır.
  • Söz Varlığımız: Dinlediğiniz/izlediğiniz mülakatta geçen bazı kelimelerin sözlük anlamları tabloda verilmiştir. Cümlelerin bağlamından hareketle bu kelimelerin hangi anlamda kullanıldığını belirleyip tabloya işaretleyiniz.
    • yol açmak: “Ama edebiyatta bana yol açmış olan bazı eserlerin kişileri…” 5. Davranışlarıyla veya eserleriyle başkalarına örnek olmak / öncülük etmek [✓]
    • klasik: “Başta klasik yöntemle her yola çıkan yazar gibi…” 1. Üzerinden çok zaman geçtiği hâlde değerini yitirmeyen, türünde örnek görülen eser / yöntem [✓]
  • 1. Dinleme/izleme sırasında sorulara verdiğiniz cevapları, aldığınız notları ve kontrol listenizi arkadaşlarınızın cevapları, aldığı notlar ve kontrol listeleriyle karşılaştırınız. Bu karşılaştırma sonunda ulaştığınız ortak sonuçları yazınız.
    • Cevap: Selim İleri’nin Türk edebiyatı geleneğine son derece bağlı olduğu, yazarlığın büyük okumalardan beslendiği, eserlerinde resim ve müzik gibi sanat dallarından ilham aldığı ortak sonucuna varılmıştır.
  • 2. a) Selim İleri “Hem kendi hayatımda hem de kültürel hayatımızda bir süreklilik olmasının çok gerektiğine inanıyorum. Yani o süreklilik olmadığı vakit sürekli kopuşlar ne esere iyilik getirebiliyor ne de toplumlara.” sözüyle neyi vurgulamak istemiştir? Düşüncelerinizi gerekçeleriyle söyleyiniz.
    • Cevap: Sanatçının ve toplumun geçmiş kültürel birikiminden kopmaması gerektiğini vurgulamıştır. Gelenekle gelecek arasında bir köprü kurulmadığı takdirde üretilen eserlerin köksüz kalacağını, toplumların da hafızasını yitirerek kimlik bunalımına düşeceğini ifade etmiştir.
  • 2. b) Selim İleri, sanat anlayışıyla ilgili nelerden bahsetmektedir? Söyleyiniz.
    • Cevap: Sanatın insanı eğiten, ona hayat veren, ışık sunan bir yapıda olması gerektiğini; sadece karamsarlık saçan sığ metinler yerine estetik derinliği olan kurguları savunduğunu belirtmektedir.
  • 2. c) Selim İleri’nin hayatı ile sanatı arasında nasıl bir ilişki vardır? Söyleyiniz.
    • Cevap: Hayatı ile sanatı tamamen iç içedir. Yaşadığı yalnızlıklar, okuduğu yazarlar ve çocukluk anıları romanlarındaki kahramanların ruh haline doğrudan yansımıştır.

SAYFA 60: METNİMİZİ ANLAYALIM (3-7. SORULAR)

Sayfa İçeriği ve Metin Bilgisi: Öznellik-nesnellik tablosu, düşünceyi geliştirme yolları, açık/örtük iletiler ve değerlendirme tablosu yer almaktadır.

Sorular:

  • 3. Dinlediğiniz/izlediğiniz mülakattan alınan cümleleri, öznellik ve nesnellik bakımından değerlendirerek ilgili alanı örnekteki gibi işaretleyiniz.
    • 1. Cümle: “Yani Balzac (Balzak) biliyorsunuz çok büyük bir tasvirci.” Öznel [✓] (Kitapta verilmiştir)
    • 2. Cümle: “Gerçekten suya atılan o taşın yarattığı, büyüyen halkalar benim yazarlık hayatımın bir simgesi olabilir.” Öznel [✓]
    • 3. Cümle: “Yine ortaokulda falandım. 9. Hariciye Koğuşu’nu okudum Peyami Safa’nın.” Nesnel [✓]
    • 4. Cümle: “Evet büyük bir emekle hazırlanmış çok güzel bir kitap gerçekten.” Öznel [✓]
    • 5. Cümle: “Atilla İlhan mutlaka bir kaba plan en azından bir kaba plan çıkarır ve onun üzerinde çalışırdı.” Nesnel [✓]
    • 6. Cümle: “Mesela bizim edebiyatımızdan Salah Birsel’in günceleri göz kamaştırıcıdır.” Öznel [✓]
    • 7. Cümle: “Bir resmin içindeki dünyayı yazı yoluyla bir öyküye, bir romana yansıtabilirseniz onun bir tatlı tarafı olur diye düşünüyorum.” Öznel [✓]
  • 4. Cümlelerde kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını belirleyiniz.
    • 1. Cümle: “Evet kalabalık, hem bizim edebiyatımızdan hem dünya edebiyatından. Bunların içinde roman kişileri olduğu gibi, öykü kişileri olduğu gibi aynı zamanda bazen şiirlerden de insanlar yaratmışımdır.” Karşılaştırma (Kitapta verilmiştir)
    • 2. Cümle: “Sonra sonra yani direkt edebiyatın içinde var olmuş insanların diyelim ki bir Halit Ziya’nın Bihter’i ya da ne bileyim Yakup Kadri Bey’in Seniha’sı, Hakkı Celis’i… bunları sonra sonra girmeye başladı benim yani 1970, 80’lerde başladı.” Örneklendirme
    • 3. Cümle: “Bana şey gibi geliyor bazen bu sizin metinlerinizde, suya atılan bir taş gibi ve sanki bi de siz birçok metninizi başka bir metinde bi imgeyi öbür metne taşımaktan ne diyeyim, hoşlanan onu orda büyütmekten ya da farklı bi şekilde kullanmaktan da hoşlanan bi yazarsınız.” Benzetme

SAYFA 61: GÜNLÜK DİL VE EDEBÎ DİL TABLOSU & “ÖĞRENELİM” KUTUSU

Sayfa İçeriği ve Metin Bilgisi: Mülakat metni ile şiir metninin dil kullanımı bakımından karşılaştırıldığı tablo ve mülakat türünü açıklayan Öğrenelim kutusu yer almaktadır.

  • 5. Dinlediğiniz/izlediğiniz mülakattaki açık ve örtük iletileri yazınız.
    • Cevap:
      • Açık İletiler: Selim İleri ilk kitabını 19 yaşında yayımlamıştır. Peyami Safa ve Halit Ziya’dan etkilenmiştir. Eserlerini el yazısıyla veya daktiloyla yazar.
      • Örtük İletiler: Gerçek bir yazar olmak geçmiş kültür mirasına sahip çıkmaktan geçer. Sanatta kalıcılık geleneksel süreklilikle mümkündür.
  • 6. Ölçüt tablosunu evet/hayır şeklinde işaretleyiniz.
    • Cevap:
      • Kullanılan dil açık ve anlaşılırdı. Evet [X]
      • Türkçe etkili kullanıldı. Evet [X]
      • Sorularla, sorulara verilen cevaplar tutarlıydı. Evet [X]
      • Konuşanların ifade ve ikna yetenekleri güçlüydü. Evet [X]
      • Sanatçı, düşüncelerini örneklerle destekledi. Evet [X]
  • 7. a) Dinlediğiniz/izlediğiniz mülakattan ve San’at adlı şiirden alınan bölümleri okuyunuz.
    • Cevap: Metin bölümleri okunmuştur.
  • 7. b) Dinlediğiniz/izlediğiniz mülakatla ilgili olumlu ya da olumsuz eleştirilerinizi gerekçeleriyle söyleyiniz.
    • Cevap: Olumlu Eleştiri: Mülakatı yapan Seval Şahin’in soruları son derece birikimli ve yazarın iç dünyasını ortaya çıkaracak niteliktedir. Selim İleri’nin mütevazı ve içten anlatımı dinleyiciyi edebiyatın içine çekmektedir. Olumsuz Eleştiri: Bazı soru geçişlerinde teknik ayrıntılara fazla girildiği için süre biraz uzamıştır.
  • 8. Metinlerden hareketle günlük dil ile edebî dilin benzerlik ve farklılıklarını aşağıdaki tabloda ilgili bölüme yazınız.
    • Cevap:
      • Benzerlikler:
        1. Her iki dil türü de aynı ulusal dilin (Türkçenin) ses, kelime ve gramer yapısını kullanır.
        2. İnsanlar arasında duygu, düşünce ve bilgi aktarımını hedefler.
        3. Bağlama göre cümle yapılarından ve ifade kalıplarından yararlanır.
      • Farklılıklar:
        1. Günlük dil pratik iletişimi hedeflerken, edebî dil estetik haz uyandırmayı hedefler.
        2. Günlük dilde kelimeler ilk (gerçek) anlamlarıyla kullanılır; edebî dilde yan ve mecaz anlamlar ağırlıktadır.
        3. Günlük dil kuralsız ve doğalken; edebî dil işlenmiş, özenle seçilmiş sanatsal bir dildir.
        4. Günlük dilde açık iletiler yer alırken; edebî dilde imgesel ve örtük iletiler ön plandadır.

SAYFA 62: ÇIKIŞ KARTI (3 – 2 – 1 ETKİNLİĞİ)

Sayfa İçeriği ve Metin Bilgisi: Mülakat türü üzerine hazırlanmış değerlendirme çıkış kartı yer almaktadır.

Sorular:

  • Üç Yaz (Mülakat türü hakkında öğrendiğiniz veya önemli bulduğunuz 3 bilgiyi yazınız):
    1. Mülakat, alanında tanınmış kişilerle önceden planlanmış soru-cevaplı karşılıklı konuşma yazısıdır.
    2. Mülakat yapacak kişi görüşme öncesinde mutlaka detaylı ön araştırma yapmalı ve yansız sorular hazırlamalıdır.
    3. Konuşmacının verdiği cevaplar hiçbir şekilde değiştirilmeden ve saptırılmadan okura veya dinleyiciye aktarılmalıdır.
  • İki Sor (Mülakat türü hakkında merak ettiğiniz veya daha fazla bilgi almak istediğiniz konuyla ilgili 2 soru yazınız):
    1. Mülakat yazarı ile mülakat yapılan kişi arasında görüş ayrılığı çıktığında bu durum metne nasıl yansıtılmalıdır?
    2. Gelişen dijital yayıncılıkta yapılan canlı video söyleşileri geleneksel mülakat türünün kurallarını nasıl değiştirmiştir?
  • Bir Paylaş (Mülakat türü hakkındaki bir görüşünüzü paylaşınız):
    1. Mülakat, bir sanatçının ya da uzmanın sadece fikirlerini değil; yaşanmışlıklarını ve zihin dünyasını aracısız olarak keşfetmemizi sağlayan en canlı edebî penceremdir.

SAYFA 63: EDEBİYAT ATÖLYESİ: KONUŞMA — KONUŞMA ÖNCESİ

Sayfa İçeriği ve Metin Bilgisi: “Düşüncelerimi Sunuyorum” performans görevinin hazırlık aşamasıdır. Okul kütüphanecilik kulübünün “Okumanın İnsan Hayatındaki Önemi” etkinliği kapsamında altı şapkalı düşünme tekniğinin kuralları ve aşamaları açıklanmaktadır.

Sorular:

  • 1. “Düşüncelerimi Sunuyorum” performans görevi kapsamında konuşma amaca, hedef kitleye ve altı şapkalı düşünme tekniğine uygun olarak nasıl planlanmalıdır?
    • Cevap: Konuşma, okul kütüphanecilik kulübünün düzenlediği “Okumanın İnsan Hayatındaki Önemi” etkinliğine yöneliktir. Hedef kitle öğretmenler ve öğrencilerdir. Konuşmada daha önce okunan Canım Kitap denemesinden hareketle altı farklı düşünme açısı (beyaz, kırmızı, siyah, sarı, yeşil, mavi şapkalar) temsil edilecek ve düşünceler akıcı, etkileyici bir dille sunulacaktır.

            2. Günlük hayatınızdan güzel ve etkili konuşan tatlı dilli insanlara örnekler veriniz. Bu kişilerin sizi etkileme gerekçesini söyleyiniz.

  • Cevap: Günlük hayatımızda aile büyüklerimiz, öğretmenlerimiz veya çevremizdeki güler yüzlü ve samimi esnaflar tatlı dilli insanlara örnek gösterilebilir. Örneğin bize rehberlik eden öğretmenimizin kırıcı olmayan, yapıcı ve sevecen dili sınıftaki dinleme isteğimizi ve derse olan sevgimizi artırır. Bizi etkileme gerekçesi ise samimiyetle konuşarak içimizde güven, saygı ve sevgi duygusu uyandırmasıdır.

Related Posts

Yukarı Çık