Şimdi Türk edebiyatının en önemli isimlerinden biri olan, okuduğumuz o harika “Bir Kavak ve İnsanlar” hikâyesinin yazarı Haldun Taner’i yakından tanıma zamanı.
Bu sayfa hem bir biyografi sayfası hem de yazarın üslubunu (yazış tarzını) ne kadar anladığımızı ölçen bir dedektiflik testi içeriyor.

Sayfa 91 Analizi: Haldun Taner ve Edebi Kişiliği

1. SANATÇIYI TANIYALIM: HALDUN TANER (1915-1986)

Yazarın hayatındaki önemli noktaları madde madde zihnine kazıyalım, sınavlarda çok işine yarar:
Eğitimi ve Kültürü: Hem İstanbul Üniversitesi’nde hem de Viyana’da (Avusturya) eğitim almıştır. Bu sayede hem Doğu hem de Batı kültürünü çok iyi bilir ve sentezler.
Türler: Yazarlığa hikâye ile başlamış, tiyatro ile devam etmiştir.
Temaları: Hikâyelerinde (tıpkı “Bir Kavak ve İnsanlar”da gördüğümüz gibi) insanın kendine ve doğaya yabancılaşmasını, toplumsal bozuklukları eleştirir.
Üslubu: Ciddi konuları bile mizah ve ince bir alay (ironi) ile anlatır. Geleneksel Türk tiyatrosundan (Karagöz, Meddah) yararlanarak modern “Kabare” tiyatrosunun öncüsü olmuştur.
En Önemli Eseri: “Keşanlı Ali Destanı”. Bu eser, Türk edebiyatındaki ilk epik tiyatro örneğidir.

2. ETKİNLİK: BENİM GÖZÜMDEN HALDUN TANER
Bu bölümde iki farklı metin verilmiş ve hangisinin Haldun Taner’e ait olabileceğini bulmamız isteniyor. Hadi dedektiflik yapalım!
I. Metin Analizi:
İçerik: Yorgunluk, melankoli, gurbet, ölüm isteği, karamsarlık anlatılıyor.
Üslup: Çok duygusal, ağır ve hüzünlü.
II. Metin Analizi:
İçerik: Bir leyleğin yürüyüşü anlatılıyor. Ama nasıl? “İhtiyatlı ihtiyatlı sağa sola bakıyor”, “gümüş saplı bastonuna dayanan bir senatör (ayan azası) gibi” yürüyor.
Üslup: Gözlemci, mizahi ve teşhis (kişileştirme) sanatı var. Leyleği insan gibi betimlemiş.
❓ Soru: Hangisi Haldun Taner’indir?
✅ Cevap: II. Metin Haldun Taner’e aittir.
Gerekçelerimiz:
Mizah ve Gözlem: Haldun Taner, okuduğumuz “Bir Kavak ve İnsanlar” hikâyesinde de fabrikatörü ve kuşları mizahi bir dille anlatmıştı. II. metindeki leylek betimlemesi (onun bir senatöre benzetilmesi) tam Haldun Taner’in ince alaycı zekâsına örnektir.
Doğa ve İnsan: Yazar biyografisinde “geleneksel tiyatro ögelerinden (meddah gibi taklit yeteneği)” yararlandığı söyleniyor. Leyleğin taklidini yaparak onu bir insan karakterine dönüştürmesi bu özelliğini yansıtır.
Dil: I. metin çok karamsar ve içe dönükken, Haldun Taner toplumsal ve dışa dönük, eleştirel bir yazardır

3. ESER LİSTESİ (Not Almalısın)
Haldun Taner denince aklına gelmesi gereken eserler:
Hikâye: Şişhane’ye Yağmur Yağıyordu, On İkiye Bir Var, Konçinalar.
Tiyatro: Keşanlı Ali Destanı, Günün Adamı.
Haldun Taner’i tanıdık ve tarzını çözdük. Şimdi Stefan Zweig’in yazdığı, insani değerleri (yardımseverlik, dostluk) işleyen “Herkesin Dostu” adlı hikâyeyi okumak üzere 92. sayfaya geçelim.