Şimdi öğrendiklerimizi uygulama vakti. “Hişt, Hişt!” hikâyesinin analizini tamamlayıp, “Bir Kavak ve İnsanlar” hikâyesinin haritasını çıkaracağız. Kitabının 87. ve 88. sayfalarını önüne al.
Bu sayfalarda hem Sait Faik’in kelime dünyasına dalacağız hem de Haldun Taner’in hikâyesini “ameliyat masasına” yatırıp parçalarına ayıracağız.

Sayfa 87 Analizi: “Hişt, Hişt!” Etkinlikleri ve Tema Kavramı

1. ETKİNLİK REHBERİ (Sorular ve Çözümler)
Bu sayfadaki sorular, yazarın dil tercihinin okuyucuyu nasıl etkilediğini fark etmeni sağlıyor.

Soru 2-a: Başlık Seçimi
Soru: Yazarın bir ünlemi (“Hişt, Hişt!”) başlık olarak seçmesi ve sürekli tekrar etmesi hikâyeye ne katmıştır?
Cevap:
Merak ve Gizem: Okuyucu “Bu ses kimden geliyor?” diye hikâyenin sonuna kadar merakla okur.
Ritim ve Ahenk: Tekrar eden sesler hikâyeye şiirsel bir ritim katar.
Samimiyet: Ünlemler duyguyu doğrudan yansıtır, yazarla okuyucu arasındaki mesafeyi kaldırır.
Soru 2-b: Doğa Kelimeleri ve Üslup
Soru: “Bir Kavak ve İnsanlar” hikâyesindeki doğa kelimelerini belirleyiniz. Metnin adı, teması ve konusu dil ve anlatımı nasıl etkilemiştir?
Cevap:
Kelimeler: Kavak, sahil, deniz, dalga, papatya, gelincik, rüzgâr, böğürtlen…
Etkisi: Konu “doğa” olunca yazarın dili de betimleyici, canlı ve şiirsel olmuştur. Yazar, ağacı anlatırken kuru bir dil değil; “hışırdayan, gülümseyen, sarhoş olan” bir dil kullanmıştır. Yani içerik, üslubu yumuşatmış ve güzelleştirmiştir.
Soru 3: Boşluk Doldurma ve Karşılaştırma
Burada Sait Faik’in hikâyesinden bir paragrafın kelimeleri çıkarılmış. Senden doldurman isteniyor.
İpucu: Bu paragraf 85. sayfadaki giriş bölümüdür. Orijinaline bakarak şunları yazabilirsin:
“Otların yeşil olması, denizin mavi olması…”
“Ya otların yeşili mor, ya denizin mavisi kırmızı olsaydı…”
Yorum: Yazar burada sıradan renkleri (yeşil, mavi) bile “büyük bir mesele” (mutluluk kaynağı) olarak görüyor. Farklı kelimeler kullansaydık o saf “yaşama sevincini” tam yansıtamazdık.
2. BİLGİ KUTUSU: TEMA ve KONU FARKI
Sayfanın altındaki “Fark Edelim” kutusu çok kritiktir1. Bunu mutlaka not al:
Tema: Eserdeki temel duygu veya düşüncedir. Soyuttur. (Örnek: Doğa Sevgisi, Yalnızlık).
Konu: Temanın kişi, yer, zaman ve olayla somutlaşmış hâlidir. (Örnek: Sahildeki kavağın kesilmesi ve doğanın intikamı).
Unutma: Tema, hikâyenin atmosferidir (havasıdır); konu ise hikâyenin kendisidir.